Grenzen aan vrijwilligerswerk

vrijwilligerswerk-grenzen-prodeo-1000

Iedereen die legaal verblijft in Nederland mag in principe vrijwilligerswerk doen. Voor sommige groepen mensen gelden echter wel bepaalde regels.

Vreemdelingen

De meeste vreemdelingen mogen vrijwilligerswerk doen in Nederland. Alleen personen die een eerste procedure voor een verblijfsvergunning regulier afwachten, en geen asielzoeker zijn, mogen geen vrijwilligerswerk doen. Alle andere vreemdelingen die rechtmatig in Nederland verblijven in de zin van artikel 8 van de Vreemdelingenwet 2000 mogen wel vrijwilligerswerk doen.

Een brochure van SZW met tips en aandachtspunten voor het werken met asielzoekers

Recht op vrijwilligerswerk

Vreemdelingen die vrijwilligerswerk willen doen zijn in twee groepen in te delen:

  1. De eerste groep bestaat uit vreemdelingen die zonder een tewerkstellingsvergunning in Nederland mogen werken. Voor hen gelden in het kader van vrijwilligerswerk dezelfde voorwaarden als voor Nederlanders.
  2. De tweede groep zijn vreemdelingen die geen vrije toegang tot de arbeidsmarkt hebben. Zij mogen vrijwilligerswerk doen indien de organisatie of de instelling waar dat werk gedaan wordt beschikt over een vrijwilligersverklaring.

Vrijwilligersverklaring

Een vrijwilligersverklaring is een verklaring die de arbeidsorganisatie of een instelling moet hebben als men vreemdelingen, die niet zonder een tewerkstellingsvergunning in Nederland mogen werken, vrijwilligerswerk laat (wil laten) verrichten. De verklaring wordt alleen afgegeven voor het uitvoeren van bepaalde werkzaamheden of functies, en niet op naam van de vreemdeling. Hierdoor hoeft de werkgever niet telkens een nieuwe verklaring aan te vragen, als hij meerdere vreemdelingen hetzelfde soort werk wil laten verrichten. Een vrijwilligersverklaring wordt op aanvraag afgegeven door het UWV Werkbedrijf indien de werkzaamheden:

  1. Gebruikelijk onbetaald worden verricht;
  2. Geen winstoogmerk hebben;
  3. Een algemeen maatschappelijk belang dienen.

Een vrijwilligersverklaring is vijf jaar geldig. Indien de arbeidsplaats of de functie binnen die termijn wijzigt verliest zij haar geldigheid echter eerder. Klik hier voor het Aanvraagformulier Verklaring Vrijwilligerswerk. In artikel 11 van de UWV Beleidsregels uitvoering Wet arbeid vreemdelingen is een niet-limitatieve opsomming opgenomen van soorten activiteiten die normaliter tot vrijwilligerswerk behoren.

Rechtmatig verblijf

Vreemdelingen die vrijwilligerswerk willen doen moeten aantonen dat zij rechtmatig in Nederland verblijven. zij moeten in het bezit te zijn van of een W-document, verblijfsvergunning ’bepaalde tijd asiel’ of ’bepaalde tijd regulier’. Het kan ook zijn dat een vreemdeling nog in afwachting is van een beslissing van verlengingsverzoek voor voortgezet verblijf. Als deze vreemdeling niet met uitzetting wordt bedreigd, mag hij / zij gewoon vrijwilligerswerk (blijven) doen.

Hieronder wordt per categorie aangegeven wat er onder rechtmatig verblijf wordt verstaan en hoe de vreemdeling dat aan moet kunnen tonen.

  • Asielzoeker
  • Een asielzoeker is een persoon die asiel heeft aangevraagd en wiens aanvraag in behandeling is. Deze persoon is dus nog in afwachting van een beslissing op de aanvraag van een verblijfsvergunning of op een tegen een zodanige beslissing ingesteld (hoger) beroep. Een asielzoeker verblijft rechtmatig in Nederland, als hij of zij een verblijfsrecht heeft in de zin van artikel 8 van de Vreemdelingenwet 2000, onder punt f of h. De asielzoeker kan in dat geval een geldig W-document tonen.
  • Houder van een vergunning tot verblijf bepaalde tijd regulier (vbt-regulier)
  • De vreemdeling heeft rechtmatig verblijf in de zin van artikel 8, onder a, van de Vreemdelingenwet 2000. Hij of zij is in het bezit van een geldig verblijfsdocument I.
  • Vreemdeling die zijn of haar verblijfsrecht ontleent aan het Associatiebesluit 1/80 van de Associatieraad EEG/Turkije
  • De vreemdeling heeft rechtmatig verblijf in de zin van artikel 8, onder l, van de Vreemdelingenwet 2000. De vreemdeling kan u een geldig verblijfsdocument I tonen.
  • Vreemdeling in procedure voor voortgezette toelating
  • De vreemdeling beschikt niet meer over een verblijfsvergunning of verblijfsrecht in de zin van artikel 8, onder a tot en met e of l van de Vreemdelingenwet 2000, maar heeft in verband met een met het oog op voortgezet verblijf ingediende aanvraag of bezwaar- of beroepschrift wel een verblijfsrecht als bedoeld in artikel 8, onder f,g of h, van de Vreemdelingenwet 2000. De vreemdeling is in het bezit van een geldig paspoort of het W(2)-document met daarbij een geldige aantekening waaruit het rechtmatig verblijf blijkt. Een dergelijke aantekening wordt geplaatst op de sticker verblijfsaantekeningen in het paspoort, of op het W(2)-document, of op een inlegvel.

Let op! In het dagelijks taalgebruik bestaat verwarring tussen de begrippen asielzoeker en vluchteling. Strikt genomen kan iedereen die een asielaanvraag heeft ingediend asielzoeker worden genoemd, en zijn alleen diegenen als vluchteling aan te merken die erin zijn geslaagd aannemelijk te maken inderdaad te voldoen aan de daarvoor geldende criteria uit artikel 1A van het Internationaal Verdrag betreffende de Status van Vluchtelingen.

Leeftijd

Voor vrijwilligerswerk gelden dezelfde regels als voor betaald werk voor jongeren onder de 18 jaar. Vrijwilligers onder de 18 jaar behoren in de ARBO-wetgeving tot de kwetsbare groepen en zijn daarom niet uitgezonderd van zowel de arbeidsomstandighedenwet als de Arbeidstijdenwet.

Wat is de minimum leeftijd?

Kinderen tot 16 jaar mogen in principe geen arbeid verrichten. In de Arbeidstijdenwet (artikel 3.2) staat dat de ’verantwoordelijke persoon’ er voor moet zorgen dat ’een kind geen arbeid verricht’. In dit geval zijn zowel de werkgevers (ook vrijwilligersorganisaties, aanbieders van stageplekken) als de ouders verantwoordelijk voor het naleven van de regels. De wet noemt een aantal gevallen waarin het verbod van kinderarbeid niet geldt.

Voor jongeren boven de 15 jaar zijn er meer mogelijkheden om werkzaamheden te verrichten, hoewel ook voor hen beperkingen gelden. Toezicht en voorlichting zijn voor álle jongeren onder de 18 jaar noodzakelijk.

Welk werk mogen jongeren onder de 16 jaar doen?

De regels over het soort werk dat jongeren mogen doen, verschilt per leeftijdscategorie:

  • Kinderen vanaf 12 jaar mogen hulparbeid verrichten in het kader van een alternatieve straf.
  • Kinderen vanaf 13 jaar mogen buiten schooltijd lichte, niet-industriële hulparbeid verrichten.
  • Kinderen vanaf 14 jaar mogen buiten schooltijd lichte hulparbeid verrichten die samenhangt met het onderwijs.
  • Kinderen vanaf 15 jaar mogen buiten schooltijd ochtendkranten bezorgen en lichte, niet-industriële arbeid verrichten.

Sociale uitkeringen

Mensen met een uitkering mogen in principe vrijwilligerswerk doen. Er zijn echter wel regels aan verbonden. Bij alle wetgeving rond vrijwilligerswerk met een uitkering moet het wel om echt vrijwilligerswerk gaan. Dit houdt in dat:

– Het vrijwilligerswerk is onbetaald. Wel mag de vrijwilliger een vergoeding van daadwerkelijk gemaakte onkosten óf gebruik maken van de vrijwilligersregeling.

– Het vrijwilligerswerk wordt gedaan bij organisaties die geen vennootschapsbelasting betalen of  een sportvereniging,  sportinrichting of ANBI zijn.

– Het vrijwilligerswerk verdringt geen betaalde arbeid.

Daarnaast heeft elke specifieke uitkering weer eigen regels met betrekking tot het melden van het vrijwilligerswerk, de sollicitatieplicht en de vrijwilligersvergoeding.


Bron: Movisie/Vrijwilligerswerk.nl